Kontakt

srcesrbije.online@gmail.com

Postoji jedan sektor privrede čiji je uticaj na životnu sredinu uporediv a možda i veći od uticaja energetskog sektora. To je poljoprivreda. Iako je poljoprivreda najznačajnija za naš opstanak jer se bavi proizvodnjom hrane, mora se uvideti da se svaka planetarna granica odnosi i na poljoprivredu. Koncept planetarnih granica predstavlja granice različitog negativnog uticaja na planetu Zemlju koja ona može da podnese a da se ne ugrozi opstanak samog života na njoj.

Iz ugla poljoprivrede to izgled ovako:

Klimatske promene – krčenjem zemljišta za obradive površine ili za pašnjake, ispušta se ugljen-dioksid koji doprinosi klimatskim promenama. Isto se dobija i korišćenjem energije na poljoprivrednim dobrima, u transportu i preradi hrane; metan se ispušta u procesu gajenja stoke, a azot-suboksid nastaje upotrebom veštačkih đubriva.

Acidifikacija okeana – povezana je sa emisijom ugljen-dioksida za koju je odgovorna poljoprivreda.

Razaranje ozonskog omotača – hlorofluorovodonici koji se koriste u proizvodi i skladištenju hrane kao rashlađivači, izazivaju oštećenje ozonskog omotača.

Isticanje azota i fosfora – korišćenje veštačkih đubriva glavni je izvor zagađenja isticanjem azota i fosfora. Iako je pronalazak veštačkih đubriva jedan od razloga koji su omogućili povećanu proizvodnju hrane i mogućnost ishrane ovolikog broja ljudi na Zemlji, ono je imalo i negativne efekte. Velike količine azota i fosfora koje se koriste u poljoprivredi slivaju se u vodene tokove ili isparavaju u vazduh. Jedna od najtežih posledica je „cvetanje“ algi koje posledično dovodi do uništenja flore i faune.

Iscrpljivanje zaliha slatke vode – slatkovodni resursi najviše se koriste u poljoprivrednoj proizvodnji, preko 70% slatke vode.

Biodiverzitet – poljoprivreda se zbog efikasnosti najčešće usmerava ka monokulturnoj proizvodnji jedne varijante jedne vrste useva, čime utiče na smanjenje biodiverziteta što s vremenom može da smanji i produktivnost useva. Upotreba pesticida i herbicida može da zagadi životnu sredinu i smanji biodiverzitet. Poremećaji lokalnih ekosistema nastaju i uvođenjem neautohtonih vrsta u njih.

Aerosoli – spaljivanjem ostataka žetve, sagorevanjem fosilnih goriva, dizanjem prašine i na druge načine poljoprivreda može da doprinese zagađenju.

Hemijsko zagađenje – često i intenzivno korišćenje hemijskih sredstava kojima se tretira zemljište ili upotreba herbicida, pesticida, veštačkih đubriva kao i sredstava koja se koriste prilikom prerade hrane ili upravljanjem otpadom, može ozbiljno da ugrozi životnu sredinu.

Pored ovih efekata kojim poljoprivreda doprinosi pritisku na planetarne granice, poljoprivreda proizvodi i druge negativne posledice, poput nastanka novih patogena, novih rekombinacija bakterija i virusa, koji nastaju pri industrijskom načinu gajenja stoke.

O načinima prevladavanja negativnog uticaja poljoprivrede na životnu sredinu i o održivoj poljoprivredi, pisaćemo u drugom delu teksta.

srcesrbije.com